نویسنده: کریس کرسر

15 در صد از مردم امریکا به سندرم روده تحریک شده (IBS) مبتلا اند و این بیماری پس از سرما خوردگی دومین عاملی است که افرادرا از کار بازمی دارد. درمان های رایج بواسطه اینکه به معلول می پردازند موثر نیستند. با علل واقعی بوجود آورنده IBS آشنا شوید تا بدون استفاده از داروهای غیر ضروری احساس بهتری داشته باشید

سندرم روده تحریک پذیر شایع ترین اختلال گوارشی در دنیاست و بسته به اینکه در چه نقطه ای از دنیا زندگی میکنید از 9 تا 23 درصد این بیماری شیوع دارد. 12 درصد کسانی که در امریکا به این بیماری مبتلااند  برای درمان به دکتر مراجعه میکنند. در امریکا هزینه های مستقیم پزشکی و هزینه های غیر مستقیم در ارتباط با کاهش بهره وری و غیبت ناشی از این بیماری سالانه 21 میلیارد دلار  است.

علائم و نشانه های این بیماری شامل گاز، نفخ، یبوست، اسهال، یبوست و اسهال متناوب، و درد شکم است. این علائم میتوانند با درجه ملایم تا مرز ناتوان کنندگی وجود داشته باشند.

ولی سندرم روده تحریک شده (IBS) چیست؟

در اصطلاح پزشکی به آن “تشخیص خروج” میگویند. این یعنی پس از اینکه تشخیص همه بیماری ها رد شد از آن بعنوان یک برچسب استفاده میشود. اگر شما به پزشک مراجعه نمائید و از وجود گاز ، نفخ، و درد شکایت کنید آنها تستهای مختلفی را روی شما انجام میدهند تا ببینند که آیا شما التهاب روده(IBD)، ریفلاکس معده، دیورکلیت(بیرون زدگیهای کوچک روده که در افراد بالای 50  سال وجود دارد)، یا هر مشکل دیگر ساختار ی روده دارید یا خیر.

اگر ابتلا شما به هر کدام از این بیماری های ساختاری روده رد شد آنموقع است که  پزشک علائم را بر اساس راهنمای تشخیصی مورد اجماع قرار گرفته IBS مورد بررسی قرار میدهد. آن علائم عبارتند از :

داشتن درد معده یا ناراحتی حد اقل سه روز در ماه ، ادامه یافته بمدت سه ماه که همراه با دو یا چند مورد از موارد زیر بوده باشد:

• بهبود با اجابت مزاج
• شروع ناراحتی با بهم خردن فرکانس اجابت مزاج
• شروع ناراحتی با تغییر در  غلظت مدفوع

اگر شما با چنین پدیده هایی روبرو شده باشید، بیماری شما را IBS تشخیص خواهند داد. در این هنگاه پزشک شما بر اساس علائم شما دارو های زیر را تجویز خواهد کرد:

• داروهای ضد اسهال. این دارو ها شامل دارویی مثل لوپرامید، یا کلستیرامین، یا کلسوالم خواهد بود که از قضا همه اینها عوارض نفخ را بهمراه خواهند داشت.
• داروهای آنتی کلینرژیک یا ضد اسپاسم. این داروها شامل هیوسیامین، و دایسیکلومین هستند که برای کاهش اسپاسم و درد روده تجویز میگردند. متاسفانه اینها یبوست را بد تر کرده و علائم دیگری مثل ادار کردن با مشکل را بوجود میآورند. در عین حال این قبیل داروها ریسک ابتلا به SIBO(رشد باکتریایی بیش از حد روده) را که عامل برجسته بیماری IBS است را افزایش میدهد.
• تجویز دیگر پزشکان عموما SSRIs است که گروهی از دارو های افسردگی بوده و جهت کاهش افسردگی (ناشی از IBS ) و جلوگیری از فعالیت نورون هایی که روده را کنترل میکنند میباشد.
• دارو های خاص IBS . اینها شامل آلوسترون، که برای کاهش حرکات روده و کاهش اسهال اند و همینطور داروی lubiprostone که ترشح مایعات را در روده افزایش و باعث سرعت بخشیدن به حرکات روده ای میشود. این دارو ها دیگر  آخرین ترفند هستند و فقط توسط پزشکان خاصی میتوانند تجویز گردند زیرا بواسطه عوارض جانبی از بازار جمع آوری شده اند.

معالجه سنتی بیماری IBS با دارو های فوق چه ایرادی دارند؟

مشکل اساسی این شیوه برخورد با بیماری این است که سعی در سرکوب علائم بیماری دارد و نه ریشه اصلی آن . به لیست داروهای فوق نگاه کنید. این دارو ها اساسا کاهش یا افزایش حرکات روده ای را نشانه رفته اند( کاهش اسهال یا یبوست)  و یا درد را کاهش میدهند.

از مبارزه با بیماری IBS خسته شده اید؟ درمان ریشه ای آنرا شروع کرده و از درون معالجه شوید.

اگر حتی تجویز داروهای فوق برای مقاصد عنوان شده موثر باشند(که بسیاری از بیماران آنرا تائید نمیکنند) آنها اغلب عوارض جانبی ای دارند که مشابه است با علائمی که این بیماران بواسطه IBS دارند. مثل گاز و نفخ. در برخی از موارد عوارض جانبی جدی تر و پیچیده تر هستند. داروی Alosetron که برای درمان اسهال ناشی از IBS تجویز میگرددبواسطه بروز اثرات تهدید کننده حیات و مرگ پنج نفر و جراحی های اضافی روده بطور موقت از بازار جمع آوری شده است.

راهکار بهتر برای درمان IBS : ریشه اصلی را درمان کنیم!

با شکست رویکرد های سنتی درمان IBS و عوارض جانبی داروهای آنها حال،  بیمار حق دارد که بدنبال آلترناتیو دیگری برای درمان باشد.

خوشبختانه بیماری IBS میتواند با پزشکی کاربردی با موفقیت معالجه و درمان شود. (مترجم:پزشکی کاربردی یک شکل از طب جایگزین است که طرفداران آن می گویند بر تعامل بین محیط زیست و گوارش، غدد درون ریز و سیستم ایمنی بدن تاکید دارد. بر این اساس پزشکان برنامه های درمانی منحصر به فرد برای بیماران ارائه میکنند). در پزشکی کاربردی بجای سرکوب علائم به ریشه اصلی بیماری می پردازیم. اینکار باعث بهبود ماندگار و درمان واقعی میشود.

اما علل اصلی بیماری IBS چیست؟ پاسخ این امر بستگی به فرد بیمار دارد. این بیماری یک بیماری واحد با ریشه واحد نیست. در عوض یک سندروم است (مجموعه ای از علائم و نشانه ها) که ریشه های احتمالی متعددی دارد.

باید این را عنوان کرد که هم تحقیقات علمی و هم تجربه کلینیکی من نشان داده اند که پنج آسیب یا بیماری زیر در اکثر موارد ریشه اصلی بیماری هستند.

بطور سنتی IBS بعنوان یک اختلال گوارشی “عملکردی” محسوب میشود. به این معنا که علت بوجود آمدن آن اختلال عملکردی دستگاه گوارش است تا ناهنجاری ساختاری یا بیوشیمیایی. در ادامه خواهید دید که این امر ممکن است در برخی موارد صحیح باشد، اما در موارد دیگری احتمال ناهنجاری بیوشیمیایی وجوددارد( مثل وجود رشد بیش از حد باکتریایی).

این بسیار مهم است چون برای سالهای بسیاری به بیماران مبتلا به IBS گفته شده است که “مشکل در روان شما است”. در واقع بیماری IBS را یک اختلال روانی میدانستند که ناشی از نگرانی یا مشکلات روانی دیگری است.

در حالیکه IBS ممکن است مرتبط با محور- مغز روده باشد، ما امروز به این رسیده ایم که IBS ابتدا از بیوشیمی مشخص و حتی تغییرات ساختاری در دستگاه گوارش ایجاد میشود. این کشف مهم، ننگ دردناک(و بی جا) را در تشخیص IBS از میان برداشته و امید را در دل میلیونها نفر در سراسر جهان که از این بیماری رنج می برند را زنده کرده است.

آسیب یا بیماری 1- رشد بیش از حد باکتریایی در روده کوچک(SIBO)

رشد بیش از حد و غیر معمولی باکتریایی در روده کوچک را SIBO مینامند. گزارش یک مطالعه تحقیقی نشان میدهد که تا  84 درصد بیماران IBS با وضعیت SIBO روبرو هستند و آن بیمارانی که مبتلا به IBS هستند احتمال داشتن SIBO آنها  26 برابر بیشتر از گروه تحت بررسی بود.(1)

نتایج تحقیقات بعدی پیرامون ارتباط بین SIBO و IBS مختوش بوده است. و علت اینکه این  نتایج به کنار ی مانده اند این است که در حال حاضر برای شیوه تست SIBO سازگاری مورد قبول وجود ندارد و روشها در تحقیقات مختلف متفاوت است.

اما شواهد دیگری حد اقل در مورد بعضی از بیماران در حمایت این ایده که SIBO نقش برجسته ای در ایجاد IBS دارد وجود دارد. آنتی بیوتیکهایی مثل ریفاکسیمین، و نئومایسین که برای معالجه SIBO بکار میروند نشان داده شده که در درمان IBS موثر بوده اند.

برای مثال، در یک تحقیق به گروهی از بیماران IBS برای مدت ده روز ریفاکسیمین داده شد و نتیجه آن بهبود علائم این بیماری برای مدت ده هفته بود.(2) محققین در پنج مطالعه وسیع تر دریافتند که ریفاکسیمین برای بهبود علائم کلی IBS موثر بوده و به احتمال زیاد نسبت  به آنهایی که دارو نما خورده بودند نفخ را کاهش داده بود.(3)

آسیب 2-اختلال باکتری های موجود در روده(dysbiosis)

بیش از 100 تریلون میکروارگانیزم، اجتماعی پیچیده از باکتریهای موجود در روده انسان را میسازد. این باکتریها روی فیزیولوژی، متابولیزم، تغذیه، و سیستم ایمنی اثر میگذارند. اختلال باکتریهایی روده ها به وضعیت دستگاه گوارش مثل بیماری التهاب روده و همینطور طیف گسترده ای از شرایط التهاب خارج روده ای از قبیل دیابت و چاقی مرتبط است.

تحقیقات نشان داده اند که 83 درصد از آنهائیکه مبتلا به IBS هستند نشانگر های زیستی مدفوع غیر نرمال دارند،و 73 درصد dysbiosis روده ای(یعنی اختلال در میکروبیوم روده) دارند.(4)

تحقیقات بیشماری نشان داده اند که پری بیوتیک ها و پروبیوتیکها که باکتری های روده را تنظیم میکنند برای درمان IBS مفید هستند.(5) بعلاوه، رژیم FODMAP ، که برخی کربوهیدراتهای مورد تغذیه باکتریهای روده را محدود میکند برای بیماران IBS مفیداند.(6)

آسیب 3- افزایش نفوذ پذیری سد روده( معروف به ” روده نشتی “)

اصلی ترین نقش دستگاه گوارش آن است که بعنوان سدی برای جلوگیری از وارد شدن عوامل بیماری زا، ذرات هضم نشده غذا، و دیگر مواد نا مطلوب به بدن عمل نماید.

در چند مطالعه تحقیقی نشان داده شده است که IBS با رشدنفوذپذیری سد روده که توسط یک سیتوکین بنام اینترلوکین-22 که در تنظیم نفوذ پذیری روده نقش مهمی دارد، مرتبط است  (سیتوکین :دسته‌ای از مولکول‌های پروتئینی محلول در آب هستند که در پاسخ به یک تحریک، ترشح می‌شوند و وظیفهٔ انتقال پیام بین سلول‌ها را برعهده دارند) (7و8) توجه داشته باشید که این یک تغییر ساختاری در روده است، که نشان میدهد IBS همیشه اختلال عملکردی نیست.

آسیب 4: عفونتهای روده

روده انسان بطور طبیعی در مقابل عفونت باکتریهای بیماری زا مقاوم است. این بلطف اسیدی است که در معده برای از بین بردن مهاجمین بالقوه ترشح میشود.  اما بسیاری از منظر های سبک زندگی امروز (مثل استرس مزمن، فقر رژیم غذایی،  استفاده از داروهای از بین برنده اسید معده) اینرا با خطر مواجه کرده است.

عفونتهای متعدد روده ای موجب IBS میگردند.برای مثال، مسموم شدن غذا با باکتری Campylobacter باعث مزمن شدن و تداوم IBS در ده درصد موارد است.(9) انگل های Blastocystis hominis ، Dientamoebafragilis، Giardia lamblia ، ممکن است نسبتاحتی در کشور های توسعه یافته شایع بوده(حتی تشخیص داده نشده باشد) و بوجود آورنده IBS باشند.(10)

آسیب 5-حساسیت به گلوتین های غیر سیلیاکی و عدم تحمل غذاهای دیگر

حساسیت غیر سیلیاکی عکس العمل به گلوتن است نه خود ایمنی(بیماری سیلیاک) یا آلرژی(آلرژی به گندم). با وجود ادعا های مخالف ابراز شده در رسانه ها، حساسیت غیر سیلیاکی صحیح بوده و بطور بالقوه جدی است. اخیرا عنوان کرده ام که ممکن است  این چالش بزرگتری برای سلامتی نسبت به خود بیماری سیلیاک باشد.

بیماران با حساسیت غیر سیلیاکی با علائمی چون گاز، نفخ، شکم درد، و فرکانس و قوام اجابت مزاج روبرو میشوند که ازIBS تمیز داده نمیشود. آنها علائم خارج روده ای مثل “مه مغز” (احساس گیجی یا عدم وضوح ذهنی )و خستگی را هم دارند که مشابه بیماران IBS است.

عدم تحمل غذاهای دیگر مثل محصولات لبنی، تخم مرغ، بادام زمینی و غذا های دریایی در بین مبتلایان به IBS شایع است. اینها ممکن است آلرژی واقعی یا عدم تحمل خفیف غذایی باشند.

اخیرا، بررسی های وسیع 73 نفر بطور جداگانه این نتیجه را داشته است که آلرژی و عدم تحمل غذایی(شامل عکس العمل به گندم و گلوتین) باید بعنوان آسیب اصلی بالقوه برای ابتلا به IBS در نظر گرفته شود.(11)

نتیجه تحقیقات کلینیکی خود من هم حساسیت به گندم / گلوتین و عدم تحمل های دیگر به غذا را فاکتور های اصلی خیلی شایع به ابتلا IBS نشان داد. اینجا لازم است اشاره شود که، در بسیاری از موارد ، عدم تحمل غذایی خود، نتیجه آسیب های دیگری است که در این مقاله قبلا بحث آنها شده است. به بیان دیگر، بیماری IBSو عدم تحمل غذایی هر دو علائم بیماری عمیق تری مثل SIBO (رشد بیش از حد باکتریایی در روده) و عفونت روده ای هستند.

خلاصه و توصیه ها

همانطور که در این مقاله نشان دادم رویکرد سنتی مداوای IBS در بهترین حالت بی اثر و در بدترین حالت، بالقوه خطرناکند.

سرکوب ساده علائم IBS بدون پرداختن به علت اصلی آن،بیمار را در طول زندگی اش محکوم به مصرف دارو های غیر لازم ، رنج و  نا  امیدی میکند.

خبر خوب اینکه ما حالا ایده بهتری از آنچه باعث IBS شده است را داریم. زمانیکه به آن علتهای اصلی پرداخته شود رسیدن به دستاورد عالی ممکن خواهد بود . در تجربه کلینکی ام با بیمارانی روبرو شدم که  بیش از بیست سال بود که به IBS مزمن دچار بودندو پس از مداوای مشکلات اصلی روده ای آنها تقریبا بطور کامل درمان شدند.

اگر بیماری شما را IBS تشخیص داده اند توصیه میکنم که به یک پزشک کاربردی که بتواند ریشه اصلی بیماری را تشخیص و آنرا مداوا کند مراجعه نمائید شما مجبور نیستید تشخیص IBS داده شده را قبول کرده و برای بقیه عمر با آن مبارزه کنید.